Ngày 30 tháng 9 năm 2025, ngành thép Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu dây cáp thép, đã nhận được thông tin chính thức về việc Bộ Kinh tế Mexico (SE) khởi xướng điều tra chống bán phá giá (AD) đối với một số mặt hàng dây cáp thép nhập khẩu có nguồn gốc từ Việt Nam và Malaysia. Quyết định này, theo thông báo từ Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công Thương) Việt Nam, không chỉ là một thách thức pháp lý và thương mại đáng kể mà còn là cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam khẳng định tính minh bạch và sự cạnh tranh công bằng của mình trên thị trường quốc tế. Vụ việc này đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ, chiến lược kháng kiện sắc bén và sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ các bên liên quan.
I. Tổng quan Vụ việc Điều tra Chống bán phá giá
A. Đối tượng Điều tra và Các bên Liên quan
Vụ việc được khởi xướng dựa trên đơn kiện của nguyên đơn là Công ty Deacero, S.A.P.I. de C.V. – một trong những nhà sản xuất thép lớn tại Mexico.
Sản phẩm bị điều tra là dây cáp thép, được định nghĩa là tập hợp các sợi thép xoắn dọc theo hình xoắn ốc quanh lõi. Thép sợi là thành phần cơ bản cấu tạo nên dây cáp.
Phạm vi sản phẩm:
- Đường kính: Dao động từ 3,18 đến 79,38 milimét (hoặc từ 1/8 đến 3 1/8 inch).
- Mã HS: 7312.10.01, 7312.10.05, 7312.10.07, và 7312.10.99.
Các quốc gia bị điều tra: Malaysia và Việt Nam.
B. Thời kỳ Điều tra
- Thời kỳ Điều tra Chống bán phá giá (POl): Từ ngày 01/01/2024 đến ngày 31/12/2024. Đây là giai đoạn cơ quan điều tra sẽ phân tích dữ liệu về giá xuất khẩu từ Việt Nam/Malaysia so với giá trị thông thường (giá bán tại thị trường nội địa Mexico hoặc giá tham chiếu khác) để xác định biên độ bán phá giá.
- Thời kỳ Điều tra Thiệt hại (Injury Period): Từ ngày 01/01/2022 đến ngày 31/12/2024. Đây là giai đoạn cơ quan điều tra sẽ đánh giá liệu ngành sản xuất nội địa Mexico có bị thiệt hại đáng kể hay bị đe dọa thiệt hại do lượng hàng nhập khẩu bị cáo buộc bán phá giá gây ra hay không.
C. Phương pháp Tính toán Giá trị Thông thường
Mexico đã dự kiến sử dụng giá tham chiếu từ các giao dịch bán hàng trong nước của nước bị điều tra để tính toán giá trị thông thường. Điều này có nghĩa là SE sẽ so sánh giá xuất khẩu từ Việt Nam/Malaysia sang Mexico với giá bán của mặt hàng tương tự tại thị trường nội địa Việt Nam/Malaysia để xác định xem có tồn tại hành vi bán phá giá hay không.
II. Phân tích Bối cảnh Thương mại và Số liệu Nhập khẩu
A. Tình hình Tăng trưởng Nhập khẩu
Thông báo khởi xướng của Mexico nêu rõ những số liệu quan trọng về sự gia tăng đáng kể của lượng nhập khẩu dây cáp thép vào nước này. Tổng lượng nhập khẩu mặt hàng bị điều tra đã tăng 24% trong giai đoạn điều tra thiệt hại (01/01/2022 tới 31/12/2024), cụ thể:
- Tăng 14% trong năm 2023.
- Tăng 9% trong năm 2024.
Sự gia tăng này là cơ sở quan trọng để nguyên đơn tại Mexico cáo buộc có mối quan hệ nhân quả giữa hàng nhập khẩu bị bán phá giá và thiệt hại của ngành sản xuất nội địa.
B. Cơ cấu Nguồn cung
Dù Việt Nam là đối tượng điều tra, cần lưu ý về cơ cấu nguồn nhập khẩu chính vào Mexico trong thời kỳ điều tra:
- Malaysia: 21% (Nguồn nhập khẩu chính)
- Việt Nam: 17% (Đứng thứ hai)
- Hoa Kỳ: 12%
- Ấn Độ: 10,4%
- Hàn Quốc: 10%
- Thái Lan: 9%
- Đức: 6%
Việc Việt Nam chiếm 17% thị phần nhập khẩu và đứng thứ hai là lý do chính khiến các doanh nghiệp Việt Nam trở thành mục tiêu điều tra. Mặc dù vậy, sự phân bổ nguồn cung khá đa dạng cũng cho thấy Việt Nam không phải là yếu tố duy nhất gây ảnh hưởng đến thị trường Mexico.
III. Các Bước Triển khai và Thời hạn Quan trọng
Vụ việc đã đi vào giai đoạn điều tra chính thức, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải hành động nhanh chóng và chính xác.
A. Đăng ký Bên liên quan
- Thời hạn: 23 ngày làm việc kể từ sau 5 ngày đăng thông báo (tức là sau ngày 30 tháng 9 năm 2025).
Đây là bước bắt buộc để các doanh nghiệp xuất khẩu/sản xuất sản phẩm bị điều tra có tư cách pháp lý tham gia vào quá trình điều tra, nhận được thông báo chính thức và nộp bản trả lời câu hỏi.
B. Nộp Bản Trả lời Câu hỏi Điều tra
- Hạn cuối: Trước ngày 07 tháng 11 năm 2025 (giờ Mexico).
Bộ Kinh tế Mexico đã gửi Bảng câu hỏi điều tra đến các doanh nghiệp Việt Nam có liên quan. Đây là tài liệu quan trọng nhất, nơi doanh nghiệp cung cấp dữ liệu chi tiết về cơ cấu sản xuất, chi phí, giá bán nội địa, giá xuất khẩu, và các thông tin tài chính liên quan. Việc trả lời đầy đủ, trung thực và đúng hạn là yếu tố quyết định đến kết quả điều tra.
IV. Khuyến nghị và Chiến lược Ứng phó cho Doanh nghiệp Việt Nam
Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công Thương) đã đưa ra những khuyến nghị kịp thời, đóng vai trò là kim chỉ nam cho các doanh nghiệp. Để ứng phó hiệu quả, các doanh nghiệp cần thực hiện chiến lược đa chiều:
A. Theo dõi và Nắm vững Quy định
- Theo dõi chặt chẽ: Diễn biến của vụ việc, các thông báo chính thức từ Bộ Kinh tế Mexico và Cục Phòng vệ Thương mại Việt Nam.
- Nghiên cứu quy định: Chủ động nghiên cứu, nắm vững quy định, trình tự, thủ tục điều tra chống bán phá giá của Mexico. Hiểu rõ các nguyên tắc tính toán biên độ bán phá giá (đặc biệt là cách Mexico xác định giá trị thông thường) là chìa khóa để xây dựng chiến lược kháng kiện phù hợp.
B. Hợp tác Tối đa với Cơ quan Điều tra
- Cung cấp đầy đủ thông tin: Chuẩn bị sẵn sàng và cung cấp mọi dữ liệu, chứng từ kế toán, giao dịch một cách trung thực và chính xác.
- Hợp tác đầy đủ: Bất kỳ hành động nào thể hiện sự bất hợp tác hoặc hợp tác không đầy đủ đều có thể dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng. Cơ quan điều tra Mexico có quyền sử dụng các chứng cứ sẵn có bất lợi (Facts Available – FA) hoặc thậm chí áp dụng mức thuế cáo buộc cao nhất cho doanh nghiệp không hợp tác.
- Thực hiện thẩm định: Cân nhắc thuê các đơn vị tư vấn luật chuyên nghiệp có kinh nghiệm trong các vụ việc phòng vệ thương mại tại thị trường Bắc Mỹ để kiểm tra chéo dữ liệu và đảm bảo việc trả lời bảng câu hỏi tuân thủ đúng yêu cầu pháp lý của Mexico.
C. Xây dựng Chiến lược Kháng kiện Phù hợp
Các doanh nghiệp cần xác định chiến lược kháng kiện cụ thể, tập trung vào hai yếu tố chính:
- Phủ nhận Bán phá giá: Chứng minh rằng giá xuất khẩu sang Mexico là công bằng và không thấp hơn giá trị thông thường tại thị trường nội địa Việt Nam. Cần làm rõ các yếu tố cấu thành chi phí, giá bán nội địa, và các điều chỉnh (điều chỉnh cấp độ thương mại, điều kiện bán hàng, thuế, v.v.) để đảm bảo sự so sánh công bằng.
- Phủ nhận Thiệt hại và Mối quan hệ Nhân quả: Đưa ra các lập luận và bằng chứng chứng minh rằng:
- Lượng nhập khẩu từ Việt Nam không phải là nguyên nhân chính gây ra thiệt hại cho ngành sản xuất Mexico.
- Sự tăng trưởng nhập khẩu từ các nguồn khác (như Malaysia, Hoa Kỳ, Ấn Độ, v.v.) mới là yếu tố tác động lớn hơn.
- Thiệt hại của ngành công nghiệp Mexico có thể do các yếu tố khác như suy thoái kinh tế, cạnh tranh nội bộ, thay đổi công nghệ, hoặc sự kém hiệu quả trong quản lý.
D. Phối hợp với Cục Phòng vệ Thương mại
Thường xuyên phối hợp và cập nhật thông tin cho Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công Thương) để nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm hỗ trợ về mặt thủ tục, thông tin và chiến lược chung cho ngành.
V. Kết luận
Vụ điều tra chống bán phá giá dây cáp thép của Mexico là một lời nhắc nhở về những rủi ro luôn tiềm ẩn trong thương mại quốc tế, đặc biệt đối với những mặt hàng xuất khẩu chủ lực có tốc độ tăng trưởng cao như sản phẩm thép Việt Nam.
Với sự gia tăng 24% tổng lượng nhập khẩu vào Mexico trong ba năm, và vị thế là nguồn cung lớn thứ hai, Việt Nam cần phải đối mặt với vụ việc này một cách nghiêm túc và chủ động.
Hạn cuối nộp bản trả lời câu hỏi là ngày 07 tháng 11 năm 2025 đang cận kề, đặt áp lực lớn lên các doanh nghiệp. Chỉ thông qua sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt dữ liệu, sự hợp tác toàn diện với cơ quan điều tra Mexico, và một chiến lược kháng kiện vững chắc, các doanh nghiệp Việt Nam mới có thể chứng minh sự trong sạch và minh bạch, bảo vệ được quyền lợi xuất khẩu hợp pháp, và tiếp tục duy trì vị thế của mình tại thị trường Mexico đầy tiềm năng. Vượt qua thách thức này sẽ là cơ hội để ngành thép Việt Nam củng cố vị thế cạnh tranh và nâng cao năng lực tuân thủ các quy tắc phòng vệ thương mại quốc tế.
Nguồn: Sưu tầm từ internet.
